Rustfritt rundstål 1.4541 / 321
Filtre
Hurtigfiltre
Produktliste
Stal 1.4541 – nierdzewna, stabilizowana tytanem
1.4541 (AISI 321), czyli X6CrNiTi18-10, to austenityczna stal chromowo-niklowa o składzie zbliżonym do 304, z dodatkiem tytanu. W Polsce znana jest jako 1H18N9T lub 0H18N10T, a w krajach byłego ZSRR jako 08Ch18N10T (08Х18Н10Т). Tytan wiąże węgiel, dzięki czemu stal nie traci odporności na korozję międzykrystaliczną po spawaniu ani po długiej pracy w temperaturze, w której zwykła 304 ulega uczuleniu. Stal 321 nie zawiera molibdenu – to gatunek nierdzewny, a nie kwasoodporny, więc w środowiskach chlorkowych ustępuje 316L i 316Ti. Lepiej od 304 zachowuje natomiast wytrzymałość w podwyższonej temperaturze i jest odporna na utlenianie orientacyjnie do ok. 800 °C.
Oznaczenie 1.4541 / 321 w nazwach prętów
Pręty w tej kategorii opisujemy zapisem „1.4541 / 321”, który łączy numer materiału według EN 10088 z oznaczeniem AISI / ASTM. Huty często certyfikują materiał na zgodność z obiema normami jednocześnie, a świadectwo 3.1 podaje rzeczywistą zawartość węgla i tytanu oraz normę wyrobu. Jeśli dokumentacja maszyny wskazuje oznaczenie 1H18N9T lub 08Ch18N10T, porównanie składu z atestem pozwala potwierdzić zamiennik. Więcej o systemach oznaczeń piszemy w artykule Oznaczenia stali nierdzewnych: AISI, EN, DIN, GOST.
Skład chemiczny stali 321
| Gatunek | C | Cr | Ni | Ti |
|---|---|---|---|---|
| 1.4541 / 321 | ≤ 0,08 | 17,0–19,0 | 9,0–12,0 | 5×C – 0,70 |
| 1.4301 / 304 (porównawczo) | ≤ 0,07 | 17,5–19,5 | 8,0–10,5 | – |
Wartości w % masy według EN 10088-1. Oznaczenia zbliżone: 1.4541 = X6CrNiTi18-10 = AISI 321 = UNS S32100 = PN 1H18N9T / 0H18N10T = GOST 08Ch18N10T.
Wymiary Ø 10–220 mm, cięcie i tolerancje
W kategorii jest blisko 700 prętów 1.4541 o średnicach od Ø 10 do Ø 220 mm. Sprzedajemy je w odcinkach, np. 10 cm lub 100 cm, a na zapytanie tniemy na długość potrzebną do obróbki. Masa teoretyczna podana na karcie produktu ułatwia porównanie ceny odcinka z ceną za kilogram. Pręty 321 wytwarza się zwykle według EN 10088-3, EN 10272 (urządzenia ciśnieniowe) lub ASTM A276 / A479 – normę partii potwierdza atest 3.1. Klasy tolerancji średnicy opisuje strona tolerancja dla prętów.
Gdzie stosuje się pręty 321?
Pręty 1.4541 wybiera się na elementy, które łączy się przez spawanie i które potem pracują na gorąco: śruby i szpilki do kołnierzy przewodów spalin i pary, wsporniki i uchwyty kolektorów, trzpienie i zawieszki w suszarniach i piecach do niskotemperaturowej obróbki cieplnej, części układów wydechowych, kompensatorów i armatury parowej. Toczy się z nich także osie i tulejki do wyposażenia kotłowni i instalacji ciepłowniczych. Dawniej 1H18N9T była w Polsce podstawowym gatunkiem nierdzewnym, dlatego pręty 321 często zamawia się do napraw i odtwarzania części starszych maszyn.
321 czy 304? A może 316Ti?
W temperaturze pokojowej i w elementach niespawanych pręt 321 nie daje wyraźnej przewagi nad tańszymi prętami nierdzewnymi 304 / 1.4301. Jego zalety ujawniają się w spoinach i przy długiej pracy w podwyższonej temperaturze. Gdy oprócz temperatury pojawiają się chlorki lub kwasy, potrzebny jest molibden – wtedy lepsze są również stabilizowane tytanem pręty kwasoodporne 316Ti / 1.4571 albo niskowęglowe pręty 316L / 1.4404. Powyżej ok. 800 °C wybiera się pręty żaroodporne 1.4841 / 1.4845, a do wałów silnie obciążonych mechanicznie – pręty duplex 1.4462 lub hartowane pręty martenzytyczne.
Zobacz też: rury bez szwu 1.4541 / 321 oraz pozostałe gatunki w kategorii Pręty okrągłe.