Rustfritt rundstål 1.4301 / 304
Filtre
Hurtigfiltre
Produktliste
Stal 304 – podstawowy gatunek prętów nierdzewnych
1.4301 (AISI 304), w oznaczeniu skróconym X5CrNi18-10, a według dawnej Polskiej Normy 0H18N9, to austenityczna stal chromowo-niklowa o najszerszym zastosowaniu wśród stali nierdzewnych. Około 18% chromu odpowiada za pasywną warstwę tlenków na powierzchni, a około 9% niklu za strukturę austenityczną. Stal 304 nie hartuje się w wyniku obróbki cieplnej – można ją umocnić tylko zgniotem, dlatego pręt ciągniony bywa twardszy od walcowanego i lekko reaguje na magnes. W przeciwieństwie do gatunków kwasoodpornych nie zawiera molibdenu: dobrze znosi atmosferę, wodę wodociągową i większość produktów spożywczych, ale nie jest przeznaczona do pracy w środowisku z chlorkami.
Co oznacza zapis 1.4301 / 1.4307 / 304 / 304L?
Część prętów ma w nazwie cztery oznaczenia jednocześnie. To materiał z wielokrotnym certyfikatem: skład partii mieści się zarówno w granicach gatunku 1.4301, jak i jego niskowęglowej odmiany 1.4307 (304L), a więc spełnia wymagania norm europejskich i amerykańskich dla obu gatunków. Dla użytkownika to korzyść, bo ograniczona zawartość węgla poprawia zachowanie stali w strefie spoiny. Pręty opisane krócej, jako „1.4301 / 304”, odpowiadają gatunkowi podstawowemu. Faktyczny skład konkretnej partii potwierdza świadectwo odbioru 3.1 według EN 10204, wystawiane na życzenie.
Skład chemiczny i odpowiedniki
| Gatunek | C | Cr | Ni | N |
|---|---|---|---|---|
| 1.4301 / 304 | ≤ 0,07 | 17,5–19,5 | 8,0–10,5 | ≤ 0,10 |
| 1.4307 / 304L | ≤ 0,030 | 17,5–19,5 | 8,0–10,5 | ≤ 0,10 |
Wartości w % masy według EN 10088-1. Oznaczenia równoważne: 1.4301 = X5CrNi18-10 = AISI 304 = UNS S30400 = PN 0H18N9 · 1.4307 = X2CrNi18-9 = AISI 304L = UNS S30403 = PN 00H18N10.
Średnice od Ø 3 do Ø 350 mm, cięcie i masa teoretyczna
W kategorii jest ponad 1 200 pozycji: od cienkich prętów Ø 3 mm na kołki i precyzyjne osie po pręty Ø 350 mm, z których toczy się tarcze, pierścienie i wały dużych maszyn. Pręty sprzedajemy w odcinkach, np. 10 cm lub 100 cm, a na zapytanie przycinamy je na wymiar. Na karcie produktu podajemy masę teoretyczną, dzięki której łatwo przeliczyć cenę odcinka na cenę stali nierdzewnej 304 za kilogram. Orientacyjnie metr pręta Ø 50 mm waży ok. 15,6 kg (masa w kg/m ≈ 0,00623 × d², gdzie d to średnica w mm). Pręty wytwarza się zwykle według EN 10088-3 lub ASTM A276 / A479 – normę wyrobu potwierdza atest. Dopuszczalne odchyłki średnicy opisuje strona tolerancja dla prętów, a o tym, dlaczego pręt o pozornie pasującej średnicy nie zawsze wchodzi w rurę, piszemy w artykule Dlaczego pręt Ø14 mm nie wchodzi w rurę Ø18×2 mm.
Do czego używa się prętów 304?
Pręt 304 to materiał wyjściowy do toczenia i frezowania części, które nie mogą rdzewieć, ale nie pracują w agresywnym środowisku: osi, sworzni, tulejek dystansowych, szpilek i śrub o nietypowej długości, uchwytów, elementów balustrad i mebli. W maszynach spożywczych i pakujących powstają z niego wałki, prowadnice i łopatki mieszadeł, a w budownictwie – kotwy i łączniki do wnętrz. Gatunek dobrze się spawa i poleruje. Jako stal austenityczna tworzy jednak długi, ciągliwy wiór i szybko umacnia się pod narzędziem, dlatego wymaga ostrych płytek, stałego posuwu i obfitego chłodzenia.
304 czy inny gatunek?
Jeśli element ma kontakt z wodą morską, solą drogową, wodą basenową lub środkami chlorowymi, lepszym wyborem będą pręty kwasoodporne 316L / 1.4404 z dodatkiem molibdenu. Do części pracujących w podwyższonej temperaturze stosuje się stabilizowane tytanem pręty nierdzewne 321 / 1.4541, a gdy potrzebna jest twardość po hartowaniu, np. na noże i wałki ślizgowe – pręty martenzytyczne 1.4034 / 1.4057 / 1.4021. Przy dużych obciążeniach mechanicznych w środowisku chlorkowym sprawdzą się pręty duplex 1.4462, a w piecach i przy palnikach – pręty żaroodporne 1.4841 / 1.4845.
Zobacz też: ten sam gatunek w innych wyrobach znajdziesz w kategoriach rury nierdzewne 304 / 1.4301 i blachy nierdzewne 304 / 1.4301. Pręty automatowe 1.4305 / 303 z dodatkiem siarki – łatwiejsze w obróbce skrawaniem, ale słabiej spawalne – oraz pozostałe gatunki są w kategorii ogólnej Pręty okrągłe.